Kırdki u Zone Hind -Europa Çekuyi



Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Dersa Ziwanî – 11 (Vurîyayîşê Vengan)

Resim
Nuştişê ziwanî de vengî çiqas sey yewbînan bêrê nuştiş, formê çekuyan (kelîmeyan) çiqas eynî bê, ziwan hende standardîze beno. Ziwano standard hem hetê nuştişî ra hem hetê fehmkerdiş û musayîşî ra rehetîye xo reyde ano. Ziwan çiqas rehet bo hende asan yeno şuxulnayîş. Kirdkî de tayê vengî estê ke telafuz de ca ra ca, mintiqa ra mitiqa vurîyenê (bedilîyenê), cîya yenê vatiş. Na derse de ma bala xo danê nê vengan ser. 1) -an Tayê cayan de herinda vengê “-an”î de “-ûn”, “-on”, “-û” yan zî “-o” yeno vatiş. Nimûneyî: banan > bûnûn, bonon, bûnû, bono dewan > dewûn, dewon, dewû, dewo mangan > mûngûn, mongon, mûngû, mongo zanayan > zûnayûn, zanayon, zûnayû, zonayo Grûba Xebate ya Vateyî ke seba standardîzekerdişê kirdkî xebitêna, pêşnîyaz kena ke ma nuştiş de nê vengan ra, vengê “-an”î tercîh bikin. No hawa vurîyayîşê vengan ca ra ca tayê çekuyanê bînan de zî beno. Nimûne: nan> nûn, non camî > cûmî, comî, cumî Nînan ra, bitaybetî nuştiş de, formo ke tercîh beno, formê “a”...
Pêrune Biwena »

Bawerî û Kulturê Kurdan de Cayê Gaxanî

Resim
Tawo ke merdim biwazo komelê rindêr nas bikero, ey ser o analîzê virazo, ganî tena bi rewşa rojaneye nêmano, peyser şêro qayîtê tarîxî kî bikero. Tradîsyonê miletî yê ke ma rastê ci yenîme, înan ra tayê demkî yê. Bitaybetî kî demo ewroyên de rîyê raverşîyayîşê komunîkasyonî ra komelî zaf rew tesîr danê yewbînî, esteyê kulturî zaf bi lez vila benê. Mavajîme, parçeyêde muzîkî ya kî fotografê, tawo ke kewt Înternet, eynî sanîye de her hetê cîhanî de merdim şîkîno bivîno, goş bidone. TAYÊ ESTEYÊ MILETAN ESTÊ KE TARÎXÎ YÊ Labelê tayê esteyê miletan kî estê ke tarîxî yê, koka xo peyser şona resena demanê verênan. Bitaybetî kî şanikî, destanî, vateyê bav û kalan, rîtuelê dînî û roşanî nîya yê. Rûmetê kulturî û tarîxî azê neweyî peyser benê korîdorê verênî, mabênê înan de têkilîye nanê ro, înan yewbînî ra girê danê. Mîyanê nînan de rûmetê ke tewr zêde û hîra bala komelî ancenê, bi bawerîya mi, roşan ê. Bitaybetî kî seba domanan roşanî zaf muhîm ê, domanî bi heyecanêde girs beşdarê î...
Pêrune Biwena »

Dersa Ziwanî - 6 (Mesderê Karan)

Resim
Ma na derse de bala xo danê mesderê karan (fîîlan) ser. Kokê “kar”î û “sufîks”êk bêrê têhet û -bê ke rewşa karî kes yan zemanî wa girêdaye bo- nameyê karî bêro viraştiş, vanê “mesder”. Nimûne: berd + ene = berdene (bi tirki “götürmek”) kerd + ene = kerdene (bi tirki “yapmak”) ant + ene = antene (bi tirki “çekmek”) Kirdkî de di tewirî sufîksê (sonek) mesderê karan estê: 1) “-iş”, “-yîş” û “-îyayîş” 2) “-ene” û “-yene” Hem sufîksê mesderî “-ene”/“-yene” û hem zî “-iş”/“-yîş”/“-îyayîş” tayê mintiqayan de hem sey mesderê karî hem zî sey nameyî vajîyenê. Ma vajîn ke kerdene/kerdiş (yapmak, yapma) û dayene/dayîş (yapmak, yapma). Grûba Xebate ya Vateyî seba ke ziwanê nuştişî de asanî (rehetî) bibo, formê “-ene”/“-yene” sey sufîksê mesderî, formê “-iş”/“-yîş”/“-îyayîş”î zî sey sufîksê nameyî tercîh kerdê. Sufîksê “-iş”, “-yîş” û “-îyayîş” teqabulê sufîksanê “me” û “ma”yê tirkî kenê. Seke vanê “etme” û “yapma”. Yanî sufîksê “-iş”, “-yîş” û “-îyayîş” gama ke dusîyenê peyê karî ra, kar ra name ...
Pêrune Biwena »