vengma

Kovara “Wêje û Rexne ” ke Dîyarbekir de çar aşman de reyêk vejîna û mewûzyanê  cigêrayîş , rexne û teorîyanê edebîyatî ser o vindena, bi hûmara xo ya çarine binê sernuşteyê “Wêje û Trawma I” de verê wendoxan der a. Kovare sey hûmaranê verênan na humare de kî bi muhtewayêda dewlemende vejîya. Na fay, bi awirê analîtîk û rexneyî trawmaya edebîye ser o vindena û wazena no tesîr hinîke bişikno. Na  hûmare  de new hebî nuşteyî û di hebî kî roportajl ke nînan ra  yew  kî kirmanckî (zazakî) yo, estê. Nuştox Mehmud Nêşiteyî  reyde  roportaj bi kirmanckî ameya viraştene. Remezan Alanî kî bi nuşteyê xo bi nameyê “Dengbêjî û Helbesta Gelêrî” ca girewto. Xulasa, 20 hebî nuşteyî na kovare de estê. Kovara Wêje û Rexneyî de lehçeyê kurdkî awiran ancenê xo ser. Na kovare de 5 nuşteyê kirmanckî û nuşteyêk kî bi lehçeya sorankî ca gêno. Nuşteyê bi kirmanckî (zazakî): Ehmed Kirkan:  Kirmanckî de Edebîyatê Dîyasporayî û Şîîra Malmîsanijî Murad...

Dewa  Ap Husê Keyê Hesan  dewêka awî ya, heme bax û baxçe ya. Rojêk Ap Hus mîyanê baxçeyê xo de xebitêno, baxçe awe dano. Eke karê xo qedêna, germê mîyanrojî de versîya valêre de, mîyanê vaşî de xo rê kîşta kuweno, îstîrehet keno. Valêre zî hende weş gilî dayê, pel akerdo, merdim hetanî nêşo ver, xususî bala xo nêdo, kes nêaseno. Tam wextê încasan o, daran ra dersayê, bux girewto. Încasî hende dersayê ke êdî şeqayê, gîtreyê şîrinîye şeqan ra dayo teber. Çend xortê dewe şinê dekewenê gola çemî ke binê baxçeyê Ap Husî de ya. Dima, şinê kuwenê baxçe, încasan wenê. Xebera xortan Ap Husî ra çin a. La Ap Hus înan weş vîneno. Vînayîşî vîneno labelê vengê xo nêkeno, vano, wa xo rê încasan biwerê. Xortî mirdîya xo încasan wenê la ver de nêvindenê. Ap Hus ewnîyeno ke xortî ha încasan verdanê yewbînan, êdî pê kelebut kenê, deyax nêkeno, vano: - De bes, de bes! Xortî eşnawenê ke vengê Ap Husî ame la nêzanê kamca ra ame. Nat ewnênê wet ewnênê, kesî nêvînenê. Vanê qe...

عَبَسَ وَتَوَلَّى أَن جَاءهُ الْأَعْمَى وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى BERPIRSIYARIYA ME YA LI HEMBER ASTENG DARAN C emaeta   Hêja! Li ser rûyê erdê mexlûq yanî aferîdeyê herî hêja, birûmet û bişeref meriv e. Ji aliyê xulqiyet û heqan ve di navbera merivan de tu cudatiyek tune ye. Qîmet û nirxandina mirovan ne li gora serwet, cinsîyet, neseb, sihet û astengdarîyê ye. Berovajî, başbûn yan xirabbûna merivan li gora bawerî, exlaq û kiryaran e. Xweda di Qur’ana Pîroz de wiha ferman dike:  “ E wê   ku hemû tiştên rind û xweş xul i qandiye û cara pêşîn m e r i v ji herriyê çêkiriye   E w e. Paşê sûret   û   şekil day e,   ji ruhê xwe pi f k iriye û ji we re guh, çav û dil çêkiri n e. ” [1]  “Bêguman me mirov di sûretekî herî rind de xuliqand.” [2]  “Bêguman li cem Xweda birûmet û hêjayên we , m utteqîtir î n ê   we ne (yanî   y ên ku xwe ji   xirabîyê   diparêzin û qenciy ê   dikin) . ” [3] Birayên Del...

M. Uzun sêwregij o. Dayîka ey kirmanc (zaza) a. Sêwregi de giranîye kirmanckî (zazakî, dimilkî) ser o ya. Kirdaskîya Sêwregi de çeku û qalibê kirmanckî zaf ê.

PAWITIŞ “Çend saetî ra bi na het vewre hurdî-hurdî varayêne, cade û rayîrî girewtibî. Serdê zimistanî dest û rîyê merdimî pizirnayêne ra. Tayê pastaxane û firinê ke kîşta cadeyî der ê, ci ra boya nanê tezeyî, boya pasta û qeweyî ameyêne. (…) … Gule pê destanê ey girewt, berdî verê fekê xo ke lew pirano, çimê xo kewt ra engiştaneyê pêçike. No engiştane yê zewacî bî! Gule ke o dî seke des merdimî pê bigîrê, bigizgiznê ra, winî ameye re xo. Destê ey verdayî ra, seke merdim pê kosavîyê adirî bigîro û ey rew peyser bierzo, winî kerd. Qewetade bome ameye bi canê Gule, wuşte ra xo ser, çimê xo kerdî ziwa, kewte re raya keyeyî bi gamanê lezkanî uca ra bîye dûrî şîye. Alî uca de cemedîya mend. Heta ke Gule çiman ra bîye vîndî şîye, dima nîyada.” ______________ Çime: Nadîre Guntaş Aldatmaz, Pîyê Mi Kemane Cinitêne, Weşanxaneyê Roşna, Dîyarbekir 2013

Merik ronîşte bî. Ma vîst serre ra tepya, juminî dîyêne. Vîst serre ra ver zî ma ke qalê Kurdistanî kerdêne, se ke destê xo bigino adir ra, henî ‘uf-kuf’ kerdêne, ma ra bi Tirkîyê xo vatêne ‘mîlîyetcî’ û şîyêne. O waxt (wa name vindo) çepê Tirkan de bî. O, wayîrê ‘medenîyetî bî’! Ma ‘tepya’! bime. O, ‘zaneye b’i! Ma, ‘nezan’ bîme O,’entel bî’! Ma ‘cahîl’ bîme Axir  ‘enternasyonalîstîye ra’ bigime, heta ‘ewren û dewranîst’ bî! Çi nêzanitê ke! Rojê Afrîka de ‘faşizmî dêm dêne, roja bîne Amerîka de ‘emperyalîzmî dêm dêne’! Ma ra qalê welatanê kolonyalan kerdêne, qalê kolonyalîstan kerdêne, qalê ‘heqê qederan tayîn kerdene’ kerdêne. Che Guera ra bigê, Mao ra, Deng sîao Ping ra, Amîral Kabral ra, Ho şî Mîng ra bige, heta Klara Zetkîn, Rosa Luksemburg…. Dostoyevskî ra bige, heta Troçkî, Narodnîgan, Kauskî, Stalîn, bê şik Marks, Engels …. Seba Dinya Aleme demokrasîye, serbestîye, heqê dewlet bîyene wastêne, eke  qesa amênê Kurdistan ser o, ney! No, ‘gun...

Cêk ben cêk nêben. Yo merdim hîrye kêne yi ben. Hîrye wayî hê sêr yo kelundêsî ya rûenişti, laj’ qralî yen uja ra vîyeren ra. Waya pîl vûna: - Wullay laj’ qralî bizûnen ez biberden û mi di bizewcîyen, mi ci rê yo xalî viraştîn, ega wu cemati d’ rakir û hewn a wedar xwu çeng fîn.  Waya mîyonîn vûna: - Wullay egi laj’ qralî bizûnen ez biberdên û mi d’ bizewcîyen, mi ci r’ yo hak ra howt pawerî powtîn, pîyorê cematî werdîn tira bîn mird û yi hewna pey di ardîn.  Waya qiji zî vûna: - Wullay laj’ qralî bizûnen ez biberden û mi d’ bizewcîyen emrê Hûmayî zî biben mi ci rî yo lajo temirzerîn û yo kênawa gilbirîsmîn ardîn. Xura veng şîyû lajî qralî. Laj’ qralî hîrye hemini zî beno. Hêverî waya pîl ra vûn: - Ti vatîn “laj’ qralî mi bero ez ci rî yo xalî virazen, wû ken ra pîyorê cematî ser a nişeno rû û wû hewna wedaro, qat keno fînen xwu çeng”, de xalîye xwu viraz! Waya pîl vûna: - Axa mi xwu r’ zur kerd, fend kerd, mi otur va ke wa ti mi d’ bizewîc. Laj’ qralî ...